دوران جنینی که به آن دوره قبل از تولد نیز می‌گویند، دوره‌ای است که از لحظه تشکیل نطفه شروع شده و تا هنگام زایمان ادامه دارد. و تقریبا ۹ ماه شمسی یا ۱۰ ماه قمری و یا ۲۸۰ روز طول می‌کشد که این زمان از آخرین عادت ماهانه محاسبه می‌شود. در این مطلب اطلاعات پزشکی درباره مراحل رشد جنین در این دوران و تغییراتی که در هر ماه اتفاق می‌افتد شرح داده شده است.

ماه اول: در ماه اول رشد سر بسیار سریع است. طول جنین حدود ۶ تا ۷ میلی‌متر است و وزن آن حدود ۱ گرم است. در طول اولین ماه خون در سیاهرگ و سرخرگ‌های کوچک جریان دارد. جنین دارای قلب بسیار کوچک است و ضربان اولیه قلب از سه هفتگی آغاز می‌شود. حدود ۶۵ ضربه در دقیقه ولی بسیار نامنظم است. دستگاه گوارش، کبد، کلیه‌ها شروع به رشد می‌کنند. بند ناف شروع به کار می‌کند. اگر با میکروسکوپ به سر نگاه کنیم نقطه‌هایی را می‌بینیم که بعدها چشم، گوش، دهان و بینی می‌شود. هنوز جنسیت را نمی‌توان تشخیص داد.

ماه دوم: در این مرحله طول جنین حدود ۲.۵ سانتی‌متر و وزن آن ۲.۳۹ گرم است. سر جنین به اندازه نصف بدن است. اجزای صورت شروع به رشد کرده و لایه نازکی از پوست بدن را می‌پوشاند. مغز جنین عملکردها را هماهنگ می‌کند. اعضای تناسلی در حال رشدند. ضربان قلب تقریبا یکنواخت شده است. کلیه‌ها اسید اوریک دفع می‌کنند. پوست حساس شده و به محرک‌ها واکنش نشان می‌دهد. اگر به یک جنین ۸ هفته‌ای ضربه‌ای زده شود با انعطاف دادن بدنش و حرکت دادن دست‌ها به عقب واکنش نشان می‌دهد.

ماه سوم: جنین وزنی حدود ۳۰ گرم و طول ۷ سانتی‌متر دارد. دارای ناخن است و پلک چشم که بسته است. تارهای صوتی تشکیل می‌گردد. بینی برجسته می‌شود. جنسیت را در این زمان می‎توان تشخیص داد. در هفته ۸ و ۹ اعضای تناسلی رشد می‌کنند. کبد شروع به ساختن سلول قرمز خون می‌کند. جنین قادر است تنفس کند و مایع آمنیوتیک را ببلعد. گاهی نیز ادرار می‌کند. مهره‌ها و دنده‌ها غضروفی می‌شود. اعضای تناسلی سلول‌های ابتدایی اسپرم و تخم را تولید می‌کنند. حالا جنین می‌تواند پاها و انگشتان را حرکت دهد. دهانش را باز و بسته کند. بلعیدن را انجام دهد. اگر دستها را تحریک کنیم آنها را مشت می‌کند و اگر لبان تحریک شود شروع به مکیدن می‌کند.

مراحل رشد جنین جنین مراحل رشد جنین images 71

ماه چهارم: در این ماه بدن رشد می‌کند و سر ثابت می‎ماند. طول سر یک چهارم بدن است. طول کل بدن بین ۱۵ تا ۲۵ سانتی‌متر است و وزن حدود ۲۲۰ گرم است. تمام اندام‌ها شکل گرفته و مادر لگد زدن بچه را در این ماه احساس می‌کند.

ماه پنجم: این ماه نیمه راه بارداری است. وزن بین ۳۵۰ تا ۴۷۰ گرم ، طول ۳۰ سانتی‌متر، دارای الگوی خواب و بیداری است و وضعیت مشخصی در رحم برمی‌گزیند. موهای سر، ابروها و مژه‌ها شروع به رشد می‌کند و موهای کرک مانند بدن را می‌پوشاند. جنین سکسکه می‌کند و لگد زدن بیشتر می‌شود. با گذاشتن گوشی صدای قلب جنین را می‌شنویم. اما سیستم تنفسی هنوز قادر به انطباق با محیط خارج نیست. اگر کودکی در این زمان به دنیا بیاید شانس کمی برای زنده ماندن دارد.

ماه ششم: سرعت رشد کمتر می‌شود. طول حدود ۳۵ سانتی‌متر و وزن ۵۷۰ گرم است. لایه چربی زیر پوست برای محافظت در برابر سرما و گرما تشکیل می‌شود. چشم‌ها را باز و بسته می‌کند. می‌تواند گریه کند. تنفس می‌کند ولی چون نارس است هنوز شانس کمی برای زندگی خارج از رحم دارد.

ماه هفتم: طول حدود ۴۰ سانتی‌متر و وزن بین ۱۳۶۰ تا ۲۲۶۵ گرم است. شستش را می‌مکد. کرک‌های بدن می‌ریزد. چربی بیشتر می‌شود. اگر به دنیا بیاید شانس زیادی برای زنده ماندن دارد. این ماه مرحله مرزی بین زنده ماندن و مردن است.

ماه هشتم: قد جنین بین ۴۵ تا ۵۰ سانتی‌متر و وزن بین ۲۲۶۵ تا ۳۴۰۰ گرم است. حرکات کاهش می‌یابد چون محیط برایش کوچک شده است. لایه چربی تمام بدن را می‌پوشاند تا در هنگام به دنیا آمدن با اختلاف دمای محیط خود را سازگار کند.

ماه نهم: در حدود یک هفته پیش از تولد رشد کودک متوقف می‌شود. وزن معادل ۳۴۰۰ گرم و قد حدود ۵۰ سانتی‎متر است. وزن پسران کمی بیشتر از دختران است. اگرچه مدت بارداری ۲۸۰ روز برآورد می‌شود اما کودک حدود ۲۶۶ روز در رحم مادر می‌ماند چون پزشکان آخرین روز قاعدگی را مبنای زمان بارداری قرار می‎دهند. 

منبع: کتاب روانشناسی رشد تالیف لورا برک

مطالب مرتبط: 

بهترین سن بارداری

اهمیت تغذیه برای نوزاد نارس