هنگام شب هراسان و غرق در عرق از خواب می پرید، از ترس فریاد می‎کشید، اما صدایی از دهانتان خارج نمی شود، گویی بدنتان را غل و زنجیر کرده‌اند. مشکلی که اصطلاح علمی‌اش«فلج خواب» است و ایرانی‌ها آن را «بختک» می‌نامند. تقریبا به تعداد فرهنگ‌هایی که در جهان وجود دارد، اسامی مختلفی برای این مشکل ایجاد شده و طی قرن‌ها، انواع اجنه، اهریمن‌ها و نفرین‌ها را مقصر این مشکل دانسته‌اند.

بختک بختک بختک چیست؟

بختک چند علامت مشخص دارد که مهم‌ترین آن ناتوانی در حرکت دادن بدن و صحبت کردن است به طوری که فرد به دلیل ترس و دلهره می‌خواهد فریاد بزند اما انگار بی‌فایده است. در این وضعیت ممکن است توهمات شنیداری،‌ دیداری یا حتی لمسی نیز اتفاق بیفتد. چیزهایی مثل احساس حضور فردی در اتاق، احساس فشردگی در قفسه سینه، دیدن منبع نور، شنیدن صدای افراد، دیدن شبح،‌ تجربه خروج از بدن و… طبیعی است که بارزترین علامت در این حالت احساس وحشت و اضطراب است.  از دیگر علائم این مشکل احساس خفگی است به گونه‌ای که فرد تصور می‌کند به زمان مرگ نزدیک شده و انگار موجودی روی قفسه سینه او قرار گرفته است.

اطلاعات پزشکی نشان می‌دهد، فلج خواب یک اختلال ژنتیک است و تمام افرادی که این موضوع را تجربه می‌کنند در سلول‌هایشان ماده‌ای به نام «HLA-DR2» دارند.  اضطراب و استرس،‌ اختلال ترس و همچنین اختلال در نظم خواب از دیگر عوامل ایجاد فلج خواب است. به گونه‌ای که در برخی موارد افراد اظهار می‌کنند زمانی که روز خسته‌‌کننده یا پراسترسی را گذرانده‌اند، بیشتر از همیشه این حالت سراغ‌شان آمده است. تغییرات در سبک زندگی یا مصرف قرص‌های خواب‌آور و آنتی‌هیستامین‌ها نیز در ایجاد این حالت نقش دارند. گفته می‌شود افرادی که به صورت طاق باز یا به اصطلاح به پشت می‌خوابند، بیشتر به فلج خواب دچار می‌شوند.

بین ۲۵ تا ۳۰ درصد از جمعیت کل جهان، در طول عمر خود دست‌کم یک بار فلج خواب (بختک) را تجربه کرده‌اند که در این میان ۹۵ درصد از آنها تجربه حوادث وحشتناک را در خواب داشته‌اند. احتمال بروز فلج خواب در زنان دو تا چهار برابر بیشتر از مردان است.  اگرچه بسیاری از افرادی که با این مشکل مواجهند، از اتفاقاتی که می‌افتد آگاه نبوده و دچار وحشت می‌شوند، ولی این فرایند اصلا خطرناک نیست و در عرض چند لحظه پایان می‌یابد و هیچ گونه عارضه‌ جسمی را در پی نخواهد داشت. همانطور که می‌دانید (REM) یکی از مراحل خواب است که به آن حرکت سریع چشم نیز می گویند، در خواب REM بدن به حالت فلج می رود، این مرحله بخشی از روند طبیعی خواب است که عضله های بزرگ فلج می شوند. رم (REM) یک مرحله از خواب است که رویا در آن رخ می دهد و به همین دلیل در صورتی که بدن به حالت بی حسی یا فلجی نرود ممکن است درخواب به رویاهای خود واکنش جسمی یا حرکتی نشان دهد. در افرادی که اختلالات خواب دارند ممکن است فاز رم (REM) دچار اختلال شود و بی حسی و بی حرکتی در این فاز به درستی عمل نکند و این افراد واکنش های شدید فیزیکی مانند رفتارهای عصبی در خواب از خود بروز دهند.

برای مقابله با بختک بهتر است فرد سعی کند انگشتان دست و پا همچنین  چشمانش را به شدت تکان دهد و به دنبال آن سرش را حرکت دهد. با یک حرکت یا تکان شدید در بدن حالت فلجی از بین خواهد رفت، بعد از برخاستن از خواب پاشیدن آب سرد روی صورت مفید است. سعی کنید در رختخواب نمانید زیرا شانس آنکه دوباره بختک به سراغتان بیاید زیاد است، پس از آن که کمی آرام شدید به رختخواب خود بازگردید زیرا استرس یک عامل بزرگ و مهم در فلجی خواب است. در مواردی که فلج خواب به مدت ۶ ماه، دست‌کم هفته‌ای یک بار در فرد رخ ‌دهد باید از دارودرمانی استفاده کرد.

منبع: bartarinha.ir و beytoote.com

مطالب مرتبط: 

درمان مشکلات خواب