بیماری فاویسم (Favism) یک بیماری ارثی خونی است که به علت کمبود یکی از آنزیم های گلبون قرمز ایجاد می شود. این بیماری وابسته به جنس بوده و بیشتر در مردان دیده می شود. این بیماری در نواحی شمالی و جنوبی ایران (سواحل دریا) شیوع بیشتری دارد.

باقلا باعث بروز فاویسم می‎شود فاویسم باقلا باعث بروز فاویسم می‎شود

خوردن باقالا در برخی افراد نوعی مسمومیت ایجاد می کند که به آن فاویسم می گویند. این بیماری می‌تواند با بوئیدن گل و گرده‌های باقالا نیز به وجود آید. نه تنها باقالا بلکه برخی از داروها همانند آسپیرین با دوز بالا، داروهای ضد مالاریا، برخی آنتی بیوتیک ها، نفتالین، حنا و عوامل عفونی می توانند گلبول های قرمز را تخریب کنند و باعث این بیماری شوند. فاویسم در اثر کمبود آنزیم (G۶PD) گلبول قرمز فرد بیمار به وجود می‌آید. کمبود این آنزیم موجب همولیز گلبولهای قرمز خون می شود. این آنزیم نقش مهمی در احیای اکسیدان‌های تولید شده در داخل گلبول قرمز دارد. بنابراین وقتی کودک مبتلا به کمبود این آنزیم باشد و در معرض اکسیدان قرار گیرد دچار همولیز شده و اصطلاحا مبتلا به بیماری فاویسم شده است. علائم این بیماری شامل ضعف و بی حالی، زردی، رنگ پریدگی، پر رنگی ادرار، تهوع، استفراغ، درد شکم و تب خفیف است.

باقالا از جمله مواد غذایی است که دارای موادی به نام «ویسین» یا «کوویسین» است که در لوله گوارش و در ضمن فرآیندهای شیمیایی عمل هضم، به «دی ویسین» و «ایزور امیل» تبدیل می شوند. این مواد از اکسیدانهای قوی محسوب می شوند که گلبول قرمز را از بین برده و شخص را به فاویسم مبتلا میکنند. معمولا بعد از ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از تماس با باقلا مازندرانی علائم بیماری شروع می‌شود. در موارد حاد همولیز یا شکست غشا سلولی گلبول های قرمز باعث مرگ افراد خواهد شد. این بیماری درمان قطعی ندارد و تنها اقدام موثر، پیشگیری از بروز حمله همولیز یا پرهیز از مواجه با مواد اکسیدان و در صورت بروز حمله مراجعه سریع به پزشک جهت اقدامات نگهدارنده و حمایتی جهت پیشگیری از عوارض همولیز است.تزریق فوری خون به بیماران مبتلا به فاویسم و جایگزینی گلبول های تازه قرمز به جای گلبول های قرمز آسیب دیده فرد بیمار و کنترل میزان مصرف آب و نمک فرد بیمار نیز از راه های سریع از سوی پزشکان مطرح شده است. 

منبع: beytoote.com

مطالب مرتبط: 

کم خونی چیست؟

غذاهای سرشار از آهن